Oedeem: welke soorten zijn er en wat kun je eraan doen?

Oedeem

Dikke enkels aan het einde van de dag, een zwaar gevoel in de benen of een arm die na een operatie gezwollen blijft. Oedeem kan zich op verschillende manieren uiten. Oedeem betekent dat er meer vocht in het weefsel aanwezig is dan normaal. Maar de oorzaak daarvan kan per persoon sterk verschillen. Niet iedere vorm van oedeem is hetzelfde. Daarom is het belangrijk om eerst te onderzoeken waar de zwelling vandaan komt voordat we bepalen welke behandeling geschikt is.

Wat is oedeem?

Oedeem is een ophoping van vocht in het weefsel. Normaal gesproken is er voortdurend een balans tussen de aanvoer en afvoer van vocht. Onder andere de bloedvaten en het lymfestelsel spelen hierbij een belangrijke rol. Wanneer deze balans verstoord raakt kan vocht zich ophopen. Dit zie je vaak aan zwelling van de benen, enkels, voeten, armen of handen. Soms is de zwelling duidelijk zichtbaar maar oedeem kan ook beginnen met een zwaar, strak of gespannen gevoel.

Welke soorten oedeem zijn er?

Er bestaan verschillende vormen van oedeem. Een daarvan is lymfoedeem, waarbij het lymfestelsel onvoldoende in staat is om vocht af te voeren. Hierover lees je meer in onze aparte blog over lymfoedeem. 

Een andere vorm is veneus oedeem. Hierbij werkt de terugstroom van bloed via de aderen onvoldoende. Hierdoor neemt de druk in de bloedvaten toe en kan vocht in het omliggende weefsel terechtkomen. Dit komt vooral voor in de onderbenen en enkels en kan samengaan met spataderen en huidveranderingen.

Ook na een operatie, trauma of andere beschadiging kan tijdelijk of langduriger oedeem ontstaan. Het lichaam reageert op beschadiging met een herstelreactie waarbij zwelling kan optreden.

Lipoedeem wordt vaak in één adem genoemd met oedeem, maar is een aparte chronische aandoening van het vetweefsel. Kenmerkend is een disproportionele en meestal symmetrische toename van vetweefsel vooral aan de benen en soms de armen. Klachten zoals pijn, een zwaar gevoel en gemakkelijk blauwe plekken krijgen kunnen hierbij voorkomen. Lipoedeem vraagt om een andere benadering dan bijvoorbeeld lymfoedeem. Meer hierover lees je in onze aparte blog over lipoedeem. 

Wat zijn oorzaken van oedeem?

Oedeem kan veel verschillende oorzaken hebben. Mogelijke oorzaken zijn onder andere:

• onvoldoende functioneren of beschadiging van het lymfestelsel
• problemen met de veneuze bloedcirculatie
• een operatie of beschadiging van weefsel
• verwijdering of beschadiging van lymfeklieren
• bestraling
• een infectie of ontstekingsreactie
• langdurig weinig bewegen of zitten
• bepaalde medicijnen
• onderliggende aandoeningen

Ook warmte en lang staan kunnen bestaande vochtophoping tijdelijk verergeren. Omdat de oorzaak zo verschillend kan zijn, is het niet verstandig om bij onverklaarbare zwelling zelf te beginnen met bijvoorbeeld massage of compressie. Zeker wanneer zwelling plotseling ontstaat, snel toeneemt, pijnlijk is of gepaard gaat met roodheid, warmte, benauwdheid of andere klachten, is medische beoordeling belangrijk.

Zijn er oplossingen tegen oedeem?

Welke behandeling helpt, hangt in de eerste plaats af van de oorzaak van het oedeem. Er bestaat daarom niet één behandeling die geschikt is voor iedere vorm van oedeem. Wanneer oedeemtherapie geïndiceerd is, kan een behandelplan uit verschillende onderdelen bestaan.

Beweging en oefeningen kunnen de circulatie ondersteunen. Door spieren actief te gebruiken wordt de afvoer van bloed en vocht gestimuleerd.

Compressietherapie kan helpen om vochtophoping te verminderen en te voorkomen dat vocht opnieuw toeneemt. Hiervoor kunnen bijvoorbeeld zwachtels of therapeutische elastische kousen worden ingezet.

Manuele technieken, waaronder manuele lymfedrainage, kunnen bij bepaalde vormen van oedeem onderdeel zijn van de behandeling maar wordt altijd gecombineerd met compressie en beweging.

Ook huidzorg is belangrijk. Langdurig oedeem kan invloed hebben op de conditie van de huid. Een goede huidverzorging helpt om de huidbarrière te ondersteunen en de kans op wondjes en infecties te verkleinen.

Daarnaast speelt zelfmanagement een belangrijke rol. Denk aan voldoende bewegen, langdurig stilzitten of staan afwisselen en leren herkennen welke factoren jouw klachten beïnvloeden.

Gaat oedeem vanzelf weg?

Dat hangt af van de oorzaak. Zwelling na bijvoorbeeld een operatie of blessure kan tijdens het herstel geleidelijk verminderen. Bij chronische problemen met het lymfestelsel of de veneuze circulatie kan langdurige begeleiding of compressie nodig zijn om het oedeem onder controle te houden. Juist daarom is het belangrijk om bij aanhoudend oedeem niet alleen naar de zwelling zelf te kijken, maar naar de oorzaak erachter.

Oedeemtherapie bij KAN Skin Clinic

Bij KAN Skin Clinic kijken onze huidtherapeuten naar het type oedeem, de mogelijke oorzaak, de conditie van de huid en de klachten die je in het dagelijks leven ervaart.

Op basis daarvan bepalen we of oedeemtherapie geschikt is en welke onderdelen van de behandeling nodig zijn. Het doel is niet alleen om vocht te verminderen, maar ook om klachten te verlichten, bewegen te ondersteunen en je te leren wat je zelf kunt doen om het resultaat zo goed mogelijk te behouden.

Heb je last van aanhoudende zwelling van bijvoorbeeld je arm of been? Laat dan eerst beoordelen om welk type oedeem het gaat. Vanuit daar kunnen we bepalen welke aanpak het beste past.

We hopen je binnenkort te zien bij ons in de kliniek!

Je huid verbeteren, het KAN! We werken samen naar een gezonde en stralende huid.

Neem contact op via 035 622 43 59 of mail ons naar info@kanskinclinic.nl